खेलकुद मन्त्रीको एक बर्ष : पुर्वाधार र नीतिगत काममा उल्लेख्य सुधार
काठमाडौं । युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयले एक बर्षे प्रगति विवरण सार्वजनिक गरेका छ । युवा तथा खेलकुद मन्त्री जगत विश्वकर्माले कार्यभार सम्हालेको समयलाई आधार बनाएर मन्त्रालयले आइतबार एक बर्षको प्रगति विवरण सार्वजनिक गरेको हो ।
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले तेस्रो पटक मन्त्री मण्डल विस्तार गर्दा खेलकुद मन्त्रालयको जिम्मेवारी विश्वकर्मालाई दिएका थिए ।
एक बर्षे कार्यकालको समिक्षा गर्दै मन्त्री विश्वकर्माले कानुनी जटिलता, सीमित श्रोत साधन र दक्ष जनशक्तिको कमीका बाबजुद मन्त्रालयले खेलकुद क्षेत्रमा उल्लेखनीय उपलब्धी हासिल गरेको बताए ।
प्रतियोगिता आयोजना, प्रशिक्षण र पुरस्कारमा उल्लेख्य काम गरेको उल्लेख गर्दै खेलकुद मन्त्री विश्वकर्माले आफ्नो कार्यकालमा खेलकुद क्षेत्रमा नीतिगत सुधारको काम भएको र खेलकुदले फड्को मार्ने दाबी गरे ।
'खेलकुद क्षेत्रको रुपान्तरण र विकासका लागि पूर्वाधार निर्माण योजना,नीतिगत र प्रशासनिक सुधार, खेलाडीको वृति विकास, तालिम, सेवा सुविधा, पुरस्कार,प्रोत्साहन लगायतका योजनाहरु कार्यन्वयन भएको छ,' मन्त्री विश्वकर्माले भने,'नेपालको खेलकुदले गुणात्मक फड्को मार्ने विश्वास लिएको छु ।'
यस्तै भौतिक संरचना निर्माण तथा स्तोरोन्नतिलाई प्राथमिकता दिएको बताउँदै काठमाडौं उपत्यकामा अन्तराष्ट्रियस्तरका खेल पुर्वाधारहरु र ७ वटै प्रदेशमा आधुनिक सुविधा सम्पन्न रंगशाला निर्माण आरम्भ गरिएको समेत मन्त्री विश्वकर्माले बताए ।
मन्त्रालयले अन्तराष्ट्रियस्तरको खेलकुद परिसर निर्माणको लागि भक्तपुरमा जग्गा प्राप्तिको प्रक्रिया सुरु भएको जानकारी दिदै सातै प्रदेशमा अन्तराष्ट्रिय प्रतियोगिता आयोजना गर्न सकिने रंगशाला निर्माणको थालनी भएको बताएको छ ।
त्यस्तै दशरथ रंगशालाको निर्माण कार्य ८० प्रतिशत सकिएको दाबी गर्दै मन्त्रालयले १३ बर्षदेखि निर्माणाधीन मुलपानी क्रिकेट मैदानको जग्गा विवाद सम्बन्धि समस्या हल भएको जनाएको छ ।
मन्त्री विश्वकर्माले चालु आर्थिक बर्ष देशका विभिन्न ६ वटा रंगशाला,१९ वटा कभर्डहल, ७ वटा क्रिकेट मैदान र ९० स्थानमा स्थानीय खेल मैदान निर्माण भईरहेको जानकारी गराए ।
मन्त्री विश्वकर्माले खेल संघलाई वर्गीकरण गरेर त्यहि अनुसारको तयारी गर्ने समेत बताए ।
'नेपालमा खेलीने खेलहरुलाई ३ समूहमा वर्गीकरण गरिनेछ । त्यसमा पदक ल्याउने खेललाई एक ठाउमा, शाहसिक र पर्यटकीय क्षेत्रलाई टेवा पुर्याउने खेल र त्यसबाहेक अन्य खेललाई एक ठाउमा राखेर त्यहिँ अनुसारको तयारी गर्ने योजना बनाएका छौं,' मन्त्री विश्वकर्माले भने ।
मन्त्री विश्वकर्माले प्रदेश पाँचमा आयोजना हुने आठौं राष्ट्रिय खेलकुदको तयारी अन्तिम भईरहेको र आठौं समयमै हुने बताए । उनले नेपालमा तय भएको १३ औं साग गेम्स तोकिएको समयमा हुने बताए ।
'आठौंको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ । रंगशालाको छाना नेपालगन्ज आईसकेको छ । मिति तोक्न मात्र नसकिएको हो तर यसै वर्ष सक्ने तयारी भएको छ,' मन्त्री विश्वकर्माले भने, 'आठौंलाई साग गेम्सको तयारीको रुपमा अघि बढाईरहेका छौं । १३ औं साग हाम्रो प्रतिष्ठाको बिषय हो । डिसेम्बर १ देखि १० मै साग हुनेछ ।'
मन्त्री विश्वकर्माले नेत्रहिन क्रिकेट टिमलाई पुरस्कारको व्यवस्थाको लागि नीतिहरु समेत तयार बनिरहेको बताए । यस्तै नेपालमा खेलाडीहरुको नाममा हुने अवैध क्रियाकलापहरु रोक्न पहल गरिरहेको समेत मन्त्री विश्वकर्माले जानकारी गराए ।
मन्त्री विश्वकर्माले नेपाली क्रिकेटले एकदिवसीय अन्तराष्ट्रिय मान्यता पाउनु, एसियन गेम्समा रजत पदक जित्नु, बडीबिल्डर महेश्वर महर्जनले स्वर्ण जित्नु पनि आफ्नो कार्यकालको उपलब्धि रहेको बताए ।
खेलकुद मन्त्रीको एक बर्षे कार्यकालको प्रगति विवरण :
खेलकुद विकास
खेलकुद क्षेत्रको समग्र विकासका लागि भौतिक संरचना निर्माण तथा स्तरोन्नति गर्ने कार्यलाई प्राथमिकता दिइएको छ । काठमाडौं उपत्यकामा अन्तर्राष्ट्रियस्तरका खेल पूर्वाधारहरु, ७ वटै प्रदेशमा आधुनिक सुविधा सम्पन्न रङ्गशाला निर्माण र ७५३ वटै स्थानीय तहमा खेलग्रामहरु निर्माण गर्ने लक्ष्यका साथ कार्य आरम्भ गरिएको छ । खेलकुद क्षेत्रको रुपान्तरण र विकासका लागि पूर्वाधार निर्माण योजना, नीतिगत र प्रशासनिक सुधार, खेलाडीको वृत्ति विकास, तालिम, प्रशिक्षण, सेवा सुविधा, सम्मान भत्ता, पुरस्कार, प्रोत्साहन, बीमा, नियमित प्रतियोगिता, खेल पर्यटनको विकास, साहसिक खेलको विकास र प्रवर्द्धन, High Altitude Sports Training Center, Sports Academy लगायतका योजनाहरु कार्यान्वयन हुनसक्दा आगामी दिनमा नेपालको खेलकुद क्षेत्रले गुणात्मक फड्को लिने विश्वास लिइएको छ ।
भौतिक पूर्वाधार
- अन्तर्राष्ट्रियस्तरको खेलकुद परिसर (रङ्गशाला) निर्माणका लागि भक्तपुरमा जग्गा प्राप्तिको प्रक्रिया प्रारम्भ भएको छ।
- काठमाडौंको मूलपानीमा निर्माणाधीन अन्तराष्ट्रिय क्रिकेट मैदानको जग्गा विवाद समाधान भई आगामी २ वर्षमा सम्पन्न हुने गरी निर्माण प्रक्रिया अगाडि वढाइएको छ ।
- ७ वटै प्रदेशमा आधुनिक सेवा सुविधा सम्पन्न रङ्गशाला निर्माण गर्ने नीति अनुरुप प्रदेश नं २, कर्णाली प्रदेश र सुदुरपश्चिम प्रदेशमा ३ वटा रङ्गशाला निर्माण कार्य शुरु भएको र अन्य प्रदेशमा भइरहेका रङ्गशालाको स्तरोन्नति कार्य अगाडि बढेको छ।
- देशका ७५३ वटै स्थानीय तहमा १/१ वटा दीर्घकालीन महत्त्वका खेलग्राम निर्माण गर्नका लागि स्थानीय तह खेल पूर्वाधार निर्माण कार्यविधि मन्त्रिपरिषदबाट स्वीकृत भई कार्यान्वयनमा आएको छ।
- भूकम्पका कारण क्षतिग्रस्त भएको दशरथ रङ्गशाला लगायतका अन्य संरचनाको पुनर्निर्माण कार्य करिब ८० प्रतिशत पुरा भई निर्माण कार्य सम्पन्न हुने क्रममा रहेका छन् । साथै १३ औं दक्षिण एशियाली खेलकुद प्रतियोगिता आयोजनाका लागि आवश्यक खेल पूर्वाधार निर्माण कार्य तीव्र गतिमा अगाडि बढेको छ ।
- प्रदेश नं. ५ को नेपालगञ्ज लगायतका जिल्लामा आयोजना हुने ८ औं राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगितासँग सम्बन्धीत खेलका पूर्वाधार निर्माण कार्य सम्पन्न हुने चरणमा पुगेको छ ।
- चालू आ.ब.मा देशका विभिन्न स्थानमा ६ वटा रङ्गशाला, १९ वटा कभर्डहल, ७ वटा क्रिकेट मैदान र विभिन्न ९० स्थानमा स्थानीय खेल मैदान निर्माण कार्य भैरहेको छ।
- खेल क्षेत्रका माध्यमबाट नेपालको अर्थतन्त्रमा टेवा पुर्याउन साहसिक तथा पर्यटकीय खेल गन्तव्यहरुको पहिचान गरी आवश्यक पूर्वाधार निर्माण तथा उच्च धरातलीय खेलकुद प्रशिक्षण केन्द्र (High Altitude Sports Training Center) स्थापनाको कार्य शुरु भएको छ ।
-
खेलकुद पूर्वाधार निर्माण
· अन्तर्राष्ट्रियस्तरको खेलकुद परिसर निर्माणको लागि भक्तपुरमा १०००-१५०० रोपनी जग्गा प्राप्तिको प्रक्रिया शुरु गरिएको
· ७ वटै प्रदेशमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता आयोजना गर्न सकिने एक/एक वटा आधुनिक सेवा सुविधा सम्पन्न रङ्गशाला निर्माणको थालनी
· ७५३ वटै स्थानीय तहमा १/१ वटा दीर्घकालीन महत्त्वका खेलग्राम निर्माण गर्ने प्रक्रिया आरम्भ
· विगत १३ वर्षदेखिको निर्माणाधिन मूलपानी क्रिकेट मैदानको जग्गा विवादसम्बन्धी समस्या हल । आगामी २.५ वर्षमा निर्माण कार्य सम्पूर्ण रुपले सम्पन्न गर्ने कार्ययोजना
· भुकम्पले क्षत विक्षत भएका पौडी पोखरी र शुटिङ्ग रेञ्ज पुन: निर्माण कार्य सम्पन्न
· दशरथ रङ्गशालाको पुन: निर्माण कार्य करिव ८०% सम्पन्न
· तेह्रौ सागसँग सम्बन्धित पूर्वाधार निर्माण अन्तर्गत सातदोबाटो कराँते र तेक्वान्दोको आधुनिक कभर्डहल निर्माण कार्य सम्पन्न
· पोखराको बहुउद्देश्यीय कभर्डहल, आर्चरी, ह्याण्डबल कोर्ट निर्माण कार्य सम्पन्न
· पोखरा रङ्गशालाको प्यारापिट निर्माण आगामी आषाढ मसान्तसम्म सम्पन्न गर्ने गरी कार्य आरम्भ
· हेटौंडा गौरीटारको स्पोर्टस एकेडेमीमा २ वटा प्रिफ्याव कभर्डहलमा स्टील कोलम, बीम र ट्रस निर्माण कार्य सम्पन्न
· आठौं राष्ट्रिय प्रतियोगितासँग सम्बन्धित प्रदेश नं. ५ का विभिन्न जिल्लामा निर्माणाधिन पूर्वाधार निर्माण कार्य सम्पन्नको अन्तिम चरणमा
· चालू आ.ब. मा देशका विभिन्न स्थानमा ६ वटा रङ्गशाला, १९ कभर्डहल, ७ वटा क्रिकेट मैदान, ९० वटा स्थानीय खेल मैदानको निर्माण कार्य चलिरहेको
· साहसिक तथा पर्यटकीय खेलको विकास र प्रवर्द्धनका लागि सम्भाव्यता अध्ययन भइरहेको
· High Altitude Sports Training Center स्थापना गर्ने कार्य शुरु भएको
· Sports Academy लाई आधिकारिक निकायबाट सम्बन्धन प्राप्त गर्न आवश्यक प्रक्रिया शुरु गरिएको
प्रतियोगिता, प्रशिक्षण तथा प्रोत्साहन
अन्तर्राष्ट्रिय पदक तालिकामा नेपालको स्थान वढाउने उद्देश्यसहित प्रतियोगिता, प्रशिक्षण तथा प्रोत्साहनलाई प्राथमिकताका साथ व्यवस्थित गरिएको छ । खेलाडीहरुको खेल कौशल वढाउनका लागि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रशिक्षणको व्यवस्था गरिनुका साथै खेलाडीहरुको मनोवल बृद्धिका लागि प्रोत्साहनको व्यवस्था समेत गरिएको छ ।
- अन्तर्राष्ट्रियस्तरका ३ वटा प्रतियोगिता र राष्ट्रियस्तरका विभिन्न प्रतियोगिताहरु आयोजना भएका छन्।
- सबै जिल्लाहरुमा गरी १५ हजार जना खेलाडीहरुलाई प्रशिक्षण प्रदान गरिएको छ भने १ सय जना खेलाडीलाई वैदेशिक प्रशिक्षण प्रदान गरिएको छ।
- ओलम्पिक खेलमा सहभागी ५९ जना खेलाडीलाई जनही मासिक ३ हजार र एशियन खेलमा पदक प्राप्त गर्ने १२ जना खेलाडी तथा दक्षिण एशियाली खेलकुदमा स्वर्ण पदक विजेता ८५ जना खेलाडीलाई जनही रु ५ हजारका दरले मासिक भत्ता नियमित रुपमा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको छ। साथै विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरुमा पदक प्राप्त गर्ने खेलाडीहरुलाई पुरस्कृत गरिदैं आएको छ ।
- सन् २०१८ को अगष्ट १८ देखि सेप्टेम्वर २ सम्म इण्डोनेसियामा सञ्चालन भएको १८ औं एसियन गेममा नेपालबाट २९ खेलमा १८५ खेलाडी (महिला ५६ र पुरुष १२९) सहभागी भई दक्षिण एसियाली देशहरुमा नेपालले दोश्रो स्थान हासिल गरेको छ ।
- खेलाडीहरुलाई सामाजिक सुरक्षाका लागि बीमाको व्यवस्था गरिएको छ ।
- खेलाडी तथा खेलसँग सम्बन्धीत व्यक्तिहरुका लागि खेलकुदमा प्रतिवन्धित औषधि सेवन विरुद्धको सचेतना कार्यक्रम र जुनियर खेलाडीहरुलाई खेलप्रति लगाव बृद्धि गर्न सिनियर खेलाडीहरुसँग अन्तर्किया कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ ।
- खेल संघहरुमा लामो समयदेखि देखिएका विवादहरु समाधान गरी खेलकुदलाई एकतावद्ध र मर्यादित वनाउन विशेष पहल गरिएको छ । फुटवल, कराँते, जिमन्याष्टिक, मोर्डन पेन्टाथोलनको विवाद समाधान भएको छ भने तेक्वान्डो, कुस्ति, क्रिकेट र नेपालको ओलम्पिक कमिटीमा रहेका विवाद तथा समस्या समाधानका लागि आवश्यक पहल कदमी भइरहेको छ ।
|
|
संविधानले अङ्गिकार गरेका सिद्बान्त, मर्म तथा संघीय शासन प्रणाली बमोजिम कानुनी पूर्वाधार तयार गर्न देहायका कार्य सम्पन्न भएको छ ।
ऐन
- खेलकुदको विकास सम्वन्धमा व्यवस्था गर्न वनेको विधेयक छलफलका लागि संघीय संसदमा पेश भएको छ ।
- राष्ट्रिय युवा परिषद ऐन, २०७२ लाई संशोधन गर्न वनेको विधेयक स्वीकृतिका लागि मन्त्रिपरिषदमा पेश भएको छ ।
- नेपाल स्काउट सम्वन्धमा व्यवस्था गर्न वनेको विधेयकको मस्यौदामा अर्थ मन्त्रालयको राय, परामर्श प्राप्त भई कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयमा सहमतिको लागि पठाइएको छ ।
- युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार कोष सम्वन्धमा व्यवस्था गर्नका लागि नयाँ विधेयक तर्जुमा गर्न तयार भएको अवधारणा पत्र सैद्धान्तिक सहमतिका लागि अर्थ मन्त्रालयमा पठाइएको छ ।
- स्थानीय सरकार संचालन ऐन, २०७४ मा युवा विकास सम्बन्धी विषय समावेश गरी संशोधन गरिदिनका लागि संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयलाई अनुरोध गरिएको छ।
नियमावली
- युवा स्वरोजगार कोष (सञ्चालन)
- नियमावली, २०७५ को मस्यौदा तयार भई अर्थ मन्त्रालयबाट राय, परामर्श प्राप्त भएको छ।
- नेपाल सरकार कार्यविभाजन नियमावली २०७४ मा युवा विकास सम्बन्धी विषयहरु समावेश गर्न प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा अनुरोध गरिएको छ ।
निर्देशिका/कार्यविधि निर्माण/संशोधन
देहायमा उल्लेखित निर्देशिका तथा कार्यविधिहरु तर्जुमा तथा संशोधन भएका छन् ।
- राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता सञ्चालन निर्देशिका, २०७५
- स्थानीय तहमा खेलकुद पूर्वाधार निर्माणसम्बन्धी कार्यविधि, २०७५
- स्नातकोत्तर तहमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरुलाई खेलकुदसम्बन्धी शोध कार्यमा सहयोग र प्रोत्साहन सम्बन्धी कार्यविधि, २०७५
- युवा पत्रकारिता पुरस्कार कार्यविधि, २०७५
- राष्ट्रिय खेलकुद प्रतिभा सम्मान कार्यविधि २०६८, (तेस्रो संशोधन) २०७५
- राष्ट्रिय युवा प्रतिभा सम्मान कार्यविधि, २०७२ को (दोस्रो संशोधन) २०७५
- राष्ट्रपति रनिङ्ग सिल्ड प्रतियोगिता सञ्चालन निर्देशिका २०७० (तेस्रो संशोधन) २०७५
- युवा अनुभव आदानप्रदान कार्यक्रम व्यवस्थापन कार्यविधि, २०७२ को दोस्रो संशोधन
- युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार कोष, तालिम निर्देशिका, २०७५ ।
संगठनात्मक सुधार
- संघीय संरचना वमोजिमको मन्त्रालयको संगठन संरचना नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्बाट मिति २०७५/०३/२२ मा स्वीकृत भई लागू भएको छ ।
- संघीय संरचना वमोजिम राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को संगठन संरचना र दरबन्दी व्यवस्थाका लागि मन्त्रिपरिषद्बाट मिति 2075/10/21 मा सैद्धान्तिक सहमति प्राप्त भएको छ ।
- नेपाल स्काउटको संगठन संरचना निर्माण र दरवन्दी स्वीकृतिका लागि मन्त्रिपरिषद्मा मिति 2075/06/10 मा प्रस्ताव पेश भएको छ ।
सुशासन
सुशासन कायम गर्नका लागि मन्त्रालयले देहाय वमोजिमको पहल गरेको छ ।
- कार्यसञ्चालनमा मितव्ययिता, पारदर्शिता र निष्पक्षतालाई अवलम्बन गरिएको छ ।
- मन्त्रालय र अन्तर्गतका निकायहरु प्रदान गरिने पुरस्कार तथा अन्य अवसरहरुमा युवा, खेलाडी, उद्यमी आदि छनौट गर्दा योग्यता र क्षमतालाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ । साथै अवसरहरुको न्यायोचित वितरणमा जोड दिइएको छ ।
- विभिन्न खेल प्रतियोगिताका नाममा खेलाडीहरु विदेश पलायन हुने तथा खेलाडीका नाममा हुने अवैध क्रियाकलाप रोक्नका लागि विशेष पहल गरिएको छ ।
- खेलकुदका १८१ वटा राष्ट्रिय संघहरुको अभिलेख (Database) तयारी भई प्रकाशन गरिएको छ ।
- राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को बेरुजु फर्छ्यौट कार्यलाई तीव्रता दिन समिति गठन गरी कार्य अघि बढिरहेको छ ।
|
|
||
|
